2.1
Mashkar ekspulsija thaj “Ashajmo zorasa”
   


E vorba “Zigeuner” (ande niamciska “Rom”) avel katar e purani Turkicko vorba „tschigan“, “chore manush“. Ande Europake chiba, kado ashilas “tsigan”, ande Niamcisko shib “Zigeuner”.

 

 

 

 


  Vi kana sas bari persekucija, cikne grupi nashadenge astile ande varesave regionuri ande Vest Europa. Anda kodo ke chi kamenas len e manusha ande but thana, thaj chi sas len aver than kaj te dzan, but sas te garaven pes ande vesha thaj kerenas cikne butia e gadzenge te shaj trajn.  Kade, e thana kaj beshenas e nashade areslas te avel o kher bute grupengo, thaj manusha save sas ande sklavenge familii  kerde grupi ande thema, kade sar e “manush” ande Francija, e “gitanos” ande Spania vaj “Cinti” ande thema kaj delas pes duma niamciska.

E governongi politica karing e Roma ashilas kontradiktoria lungo vrama. Pe jekh rig, zakonuri avenas avri thaj chi mukenas e Sinton thaj e k-aver grupuri te mukin  pes ande foruri thaj ande bare foruri. Pe aver rig, e bare raj kritikinas o “nomadichno trajo”, kaj savore Roma sas kade te trajn soske kasave zakonuri sas ke sas te phiren, thaj mangle ka e “roma si zorasa te ashaven pes anda phirimo”. Mashkar kodola zakonuri sas vi e zakonuri katar e Thagarni Maria Theresa katar e Austria thaj  Ungro ande dujto epash katar o 18to shel bersh. Kodolesa ke ashavelas e Romen te na phiren, e Thagarniake chi sas feri ke shaj len lila te beshen ande jekh them, kodo sas vi ke e Romenge nas voja te den duma Romanes,  chi mukelas te len pes Roma mashkar peste thaj e romane chavoren denas len ke gadze te barearen len von. Kadalesa, voj kamelas te asimilil e Romen zorasa.

Ande but regionuri anda Niamco, ando 18to thaj 19to shel bersh sas kopiime e “politica karing e Roma” katar e Maria Teresa. E Romenge kodo sas ke kana zumavelas pes te ashaven e Romen kodo sas vi ke lenas lendar lenge chavoren thaj lengi kultura thaj phagenas e familienge strukturi. E glata so avilas pala kodola save sas sklavuri ke barvale raj thaj kamle te arakhen peske than chi sas len pachea.