2.2
Hastrajmo katar e sklavija thaj bikherutnipe
   


 

 

 

 


Dzi kana legalno mukhlas e Romen anda sklavija, feri cira sas len shajpe te nashen anda Balkano. Anda maj but, e situacija chi parubdilas dzi ando 19to shel bersh. Kana o Iluminismo avilas ande Europa, chi maj bikinenas e sklavon ande America, thaj kade e Roma sas inkiarde sklavuri ande Europa, thaj maj but ande Romania thaj Bulgaria – thaj feri ando 1864to bersh sas legalno mukhle anda sklavia, bi kherengo vah phuvjango, bi edukacijako, bi bukiako thaj mukhle sas angla e bilashe ginduri e gadzenge save sas aba de shela bershenge vaj te mukin ande k-aver than, ale kaj? Ande k-aver them, te zumaven pengi baht, te lencikne bukia vaj te mangen te shaj trajn.?

E maj but line o dujto drom: gele maj dur, thaj lengo shinajmo sas sar e nashade sklave Romengo, save avile ande Centralno Europa shela bersha kodoleske. Vov sas shudine, chi mukhenas len te beshen ande le thema. Pa e bukiaki rig, len mukhelas len te keren feri varesave bukia, thaj na maj but sar kodo. Kana lenge shavore mangenas jekh kotor manresko, von sas atunchi bichalde parpale  thaj deportujme sar kriminaluri. Kodola save sas sklavuri aresle te aven bikherengo, save phirenas shela bershenge ande Europake thema, thaj na anda kodo ke kade kamenas, ale anda kodo ke khonik chi kamenas len.

Kana palem astarde te phiren, e raj bare pale dine avri zakonuri kontra lenge. Jekh policiako centrumo vazdas pes ando Munich ando 1899to bersh, thaj lengi buki sas te roden avri pala Roma. Ando 1926to bersh, vazdas pes ande Bavaria  „O zakono kontra e Romenge, Vagabondonge thaj Manushenge kja chi kamel pes lenge te keren buti“.

Kado zakono sas kerdo te shaj thon ande kodola „bukiake khera“ e Sinton saven sas niamciska lila/themutnipe, thaj lenge shavoren te bichalen len ke le shavorenge khera. Streini thaj bithemeske Roma sas te aven deportujme, kade pala sar phenelas o zakono. Kade, e bare raj astarde te separin e „themeske“ thaj e „streini“ Roma, ka te prevenin e imigracija e nashade Romenge bi kherenge.