|
1906. Ando 17to
Februar, o Ministero pala interne bukia e Prusiako del avri
direktiva savi busholas “Kontra e Romengi vica” ande savi
ramol e akroduri
avere themenca ke te shuden e Romen avri
anda them: Austro Ungar Thagaripe, Belgia, Danemarko, Franca, Italia,
Luxemburg, Holando, Rusia thaj Sveic. E haladenge voja sas lenge te
persekutil
e Romen kana chi lenas pes pala zakono, thaj kodo sas kana: astarenas e
jag
ande vesha, kana astarenas mashen bililengo, kana ashavenas peske
vurdona
ilegalno thaj kade maj dur. Chi muken e chavoren te dzan ande shkoli
temporarno
kana lenge dada phirenas ande jekh regiono.
E Prusia anel avri “ E Romane lila”m
kana mangenas te beshen kothe. Kodo
del pes feri kodole Romenge saven si jekh kher/permanento beshen
varekaj, nas
len bare problemuri e haladenca, bichalen peske chavoren ande shkola
thaj
pokinen e themeske taksi. Kodola save kalifikinas pes nas lenge voja te
ashen
kothe pe lungo vrama.
1907. But Roma
anda Niamco traden anda Niamco thaj dzan ande aver Vest Europake
thema.
O Django Reinhardt, but prindzardo kitaristo
arakhadiol ando Ouchie,
Belgia.
1908. I Lil
pala Chavore anda England, kerel kade ke e chavornge save phiren si
lenge musaj te dzan ande shkola, ale feri jekh dopash bersh. Kado dzal
maj dur
ando Lil pala Edukacija ando 1944to bersh, ale but shavore inke chi
phiren ande
shkoli.
1909. O
Shveitz mangel katar o Niamco, Franca thaj Austria te paruvel
infomacija
pala o mishkipe e Romengo ande lenge thema/ pala lenge granici, thaj
kana kodo
chi dzala, atunchi o Sveicarsko Departamento pala Justicija astarel te
registrujl e Romen, pala modelo so kerdas pes ando Munich.
Ando
Ungro kerel pes jekh
„Konferinca pala e politika karing e Roma“, thaj kothe
kerel pes jekh lil kaj
ramol pes ke te lel pes sa so si e Romen (grasta, vurdona) thaj te
kerel lenge
permanento semnuri ka te shaj prindzarel len.
1912. E
Francako Governo anel o „carnet anthropometrique“, jekh lil
ande savo
ramol pes personalno dati, foto si pashe thaj len e naja e manushenge
thaj
svako Rom si te phirevel pesa kodo. Kado dzal kade dzi ando 1970to
bersh.
1914. Jekh nevo
zakono chi maj mukel e Romen te imigrin ando Svedo. O zakono
funkcionil thaj e Roma ando Svedo si izolime katar lenge familii anda
k-aver
Europake thema. Kado zakono dzal dzi ando 1954to bersh. O Norvego thaj
o
Danemarko kerel kasave zakonuri vi ande lenge thema sa ande kadi vrama
O Norvego del deshutrine Romenge o Norvegiko
themutnipe.
1918. Ando
Holando, del pes kasavo zakono ke te kerel pes kontrola po phiripe e
nomadongo.
1919. O
articolo 108 anda Nacionalno Konstitucjia katar o Weimar Republik del e
Romenge thaj e Sintonge egalno themutnenge chachimata.
Ande Bulgaria vazdel pes e Romani organizacija Istiqbal.
1920. Ando 27to
Juli, o Ministro pala e
manushenge mishtimata anda Düsseldorf chi mukel e Romen thaj e
Sinton te dzan
ande publichno thovimaske thana.
Ando Niamco, o psihiatristo Karl Binding thaj o
magistero Alfred Hoche den
duma pa kodo ke te mudaren e manushen save si “ballastexistenzen”
mashkar lende
sas e Roma.
O koncepto Lebensunwertesleben, vaj manusha kaj naj
anda soste te
trajn, aresel te avel o maj vashno argumento ande politika katar e Nazi
rasa
ando 1933to bersh, kana si ramome ando zakono savo del avri o Hitler
ando 17to
Juli kodo bersh.
|