2.5.10
1906 - 1920
   




1906. Ando 17to Februar, o Ministero pala interne bukia e Prusiako del avri direktiva savi busholas “Kontra e Romengi vica” ande savi ramol e akroduri avere themenca  ke te shuden e Romen avri anda them: Austro Ungar Thagaripe, Belgia, Danemarko, Franca, Italia, Luxemburg, Holando, Rusia thaj Sveic. E haladenge voja sas lenge te persekutil e Romen kana chi lenas pes pala zakono, thaj kodo sas kana: astarenas e jag ande vesha, kana astarenas mashen bililengo, kana ashavenas peske vurdona ilegalno thaj kade maj dur. Chi muken e chavoren te dzan ande shkoli temporarno kana lenge dada phirenas ande jekh regiono.

E Prusia anel avri “ E Romane lila”m kana mangenas te beshen kothe. Kodo del pes feri kodole Romenge saven si jekh kher/permanento beshen varekaj, nas len bare problemuri e haladenca, bichalen peske chavoren ande shkola thaj pokinen e themeske taksi. Kodola save kalifikinas pes nas lenge voja te ashen kothe pe lungo vrama.

1907. But Roma anda Niamco traden anda Niamco thaj dzan ande aver Vest Europake thema.

O Django Reinhardt, but prindzardo kitaristo arakhadiol ando Ouchie, Belgia.

1908. I Lil pala Chavore anda England, kerel kade ke e chavornge save phiren si lenge musaj te dzan ande shkola, ale feri jekh dopash bersh. Kado dzal maj dur ando Lil pala Edukacija ando 1944to bersh, ale but shavore inke chi phiren ande shkoli.

1909. O Shveitz mangel katar o Niamco, Franca thaj Austria te paruvel infomacija pala o mishkipe e Romengo ande lenge thema/ pala lenge granici, thaj kana kodo chi dzala, atunchi o Sveicarsko Departamento pala Justicija astarel te registrujl e Romen, pala modelo so kerdas pes ando Munich.

Ando Ungro kerel pes jekh „Konferinca pala e politika karing e Roma“, thaj kothe kerel pes jekh lil kaj ramol pes ke te lel pes sa so si e Romen (grasta, vurdona) thaj te kerel lenge permanento semnuri ka te shaj prindzarel len.

1912. E Francako Governo anel o „carnet anthropometrique“, jekh lil ande savo ramol pes personalno dati, foto si pashe thaj len e naja e manushenge thaj svako Rom si te phirevel pesa kodo. Kado dzal kade dzi ando 1970to bersh.

1914. Jekh nevo zakono chi maj mukel e Romen te imigrin ando Svedo. O zakono funkcionil thaj e Roma ando Svedo si izolime katar lenge familii anda k-aver Europake thema. Kado zakono dzal dzi ando 1954to bersh. O Norvego thaj o Danemarko kerel kasave zakonuri vi ande lenge thema sa ande kadi vrama

O Norvego del deshutrine Romenge o Norvegiko themutnipe.

1918. Ando Holando, del pes kasavo zakono ke te kerel pes kontrola po phiripe e nomadongo.

1919. O articolo 108 anda Nacionalno Konstitucjia katar o Weimar Republik del e Romenge thaj e Sintonge egalno themutnenge chachimata.

Ande Bulgaria vazdel pes e Romani organizacija Istiqbal.

1920. Ando 27to Juli,  o Ministro pala e manushenge mishtimata anda Düsseldorf chi mukel e Romen thaj e Sinton te dzan ande publichno thovimaske thana.

Ando Niamco, o psihiatristo Karl Binding thaj o magistero Alfred Hoche den duma pa kodo ke te mudaren e manushen save si “ballastexistenzen”   mashkar lende sas e Roma.

O koncepto Lebensunwertesleben, vaj manusha kaj naj anda soste te trajn, aresel te avel o maj vashno argumento ande politika katar e Nazi rasa ando 1933to bersh, kana si ramome ando zakono savo del avri o Hitler ando 17to Juli kodo bersh.