2.5.7
1782 - 1848
   




1782. O Joseph II e Ungrosko, chavo e Thagarneako Maria Theresa, del avri jekh edikto thaj kothe sas les 59 punkturi kaj paruvelas peski politica: e chavorenge musaj sas lenge te dzan ande skoli thaj ke khangeria; e Romani chib, Romane gada thaj Romani muzika naj mukli.

Ando Ungro, phendas pes ke duj shela Roma si kanibaluri.

1783. E legislacija ande Spania anel pale e maj palutne ordini. E Romane gada, sar von trajnas thaj e chib nas lenge voja thaj musaj sas lenge ande 90 ges te achen pe jekh than. O anva Gitano nas lenge voja te phenen les thaj sas te avel khoslo anda sa e oficialne lila. Vazdas pes e restrikcii kaj te beshen thaj sar te keren buki. Kon chi kerelas kodo sas te aven semnome thaj kana inke jekh var astarenas len ke chi kerde kodo atunchi mudarenas len.

O Heinrich Grellman katar o Göttingen Universiteto ramol o „Die Zigeuner“.  Pala kodo so e aver manusha so ramosarde pala Roma, vov ramol kaj e Roma aven anda India thaj shaj phenel kodo pala lengi chib.

18to shel bersh. O Konto Orlov e Rusiako organizujl o angluno Romano koro, thaj o sherutno sas o Ivan Sokolov. E manusha anda koro sas alosarde anda leske Romane sklavuri.

18to shel bersh. “Gypsy Hunts” (te den pushke e Romen) sas jekh prindzardo sporto ando Niamco.

1802. O Prefekto e departamentosko katar Basses Pyrenees anda Franca del avri ordino ke “te vudzarel pes o them e Romendar”

1803. O Napoleon Bonaparte chi mukel e Romen te beshen ande Franca. Chavore, dzuvla thaj phure manush si bichalde ke le chorenge khera. E terne mursha shaj te dzan vaj ande ketana vaj ande marina. E phureder mursha si bichalde te keren zorasa buki.

1807. O Konto Orlov e Rusiako slobodil e Romen save sas ande lesko koro thaj kade von aresen te aven o angluno profesionalno koro ande Rusia. Ande grupa avel vi e but prindzardi Stepanida Soldatova.

1811. E Trinità Cooper, romani shej deshutrine bershengi, mangel te dzal ande jekh karitatichno shkola anda e chorore chavore, ando Clapham pasha London, voj thaj lake duj phrala. Maj palal si mukle te aven ande shkola.

1816. O John Hoyland,  ramol o angluno seriosno lil kaj mangelas ka e Romeneg ande England te avel lenge maj feder. Pala kodo keren pes karitatichno projekturi, ale e Roma si deportujme ande Australia sar kriminaluri.

1822. Ando U.K., nakhavel pes o Turnpike Act. E Romenge nas lenge voja te parkin peske kampinuri pahsa e droma.

1830. Keren pes e anglune vurdona ucharade anda e Roma ando England.

1830. E bare Raj ando Nordhausen, Niamco, len e chavoren katar lenge dada thaj den len ke le gadze te barearen len.

1834. O Sherutno e Valahiako, o Alexando Ghica, mukel slobodo sa e themeske sklavon.

1837. O George Borrow boldel o Saint Luke Gospel ande Romani chib.

1842. E Moldovako sherutno, o Mihail Sturdza, slobodil sa e themeske sklavon; sa jekh, ande Valahia thaj Moldova e privatne manushenge si lenge inke slobodno te inkiaren sklavon.

1844. E Moldovaki Khangeri slobodil e Romane sklavon.

1847. E Valahiaki Khangeri slobodil e Romane sklavon.

1848. Vi ande Transilavia e sklavuri si slobodime, mashkar lende vi Roma.