2.5.8
1848 - 1885
   





1848. Vi ande Transilavia e sklavuri si slobodime, mashkar lende vi Roma.

1855. O Gobineau del avri pesko lil Essai sur línegalite des races humaines, kaj phenel ke e manusha si ande duj kategorii : ke uchi rasa thaj ko telutni rasa, e parni « Aryan » rasa ande savi si maj but e manusha save beshen ando Nordo si e maj lashe. Kadales sas les impakto pe Niamcisko filosofichno thaj politichno gindipe.

Jekh dekreto del pes avri ando Duchy Baden thaj phenel e themutnenge ke « ande palutni vrama, e Roma, thaj maj but kodola anda Alsace, avile ando them peske familienca te kinen-bikinen ale maj but te mangen pe droma vaj te keren aver ilegalne bukia ».

1856. Slobiodisajle e sklavuri ande Rumunia thaj kade astaren te imigrin ande Vest Europake thema thaj Amerika.

1864. O Prinzo Ioan Alexandru Cuza del kompletno legalno slobodipe e Romen ando Balkano.

1868. Ando Holando, o Richard Otto von Bismarck bichalel jekh lil ando 18to Novembre ke te na muken e Romen save naj anda Niamco te nakhen e Niamcisko granica, thaj ke avena bichalde ande lenge thema parpale. Vov sa kade phenel ke e Roma ando Niamco si te sikaven peske lila te sikaven ke si themutne, thaj kana chi sikavena atunchi chi murena len te phiren.

1874. E Muslim Roma si len sa jekh e chachimata so si vi e averen ando Otomansko Thagaripe.

1876. O Cesare Lombroso del avri pesko lil Lúomo delinquente, ande savo si jekh lungo kapitolo pala e genetichne kriminalno karateruri e Romenge. Kado si boldo ande maj but chiba, thaj vi ande Niamcisko thaj Anglezicko chib, thaj si les jekh baro efekto ande e Vest Europake thema.

Ande Bavaria del pes avri jekh decreto savo mangel ka e Roma te aven striktno rodine pala lenge lila, vi ke granici vi ando them, thaj te lel pes lendar lenge bukiake lila kana kerena o maj cikno bilachimos. Lenge grasta si te aven vi von rodine thaj kana chi aven sasteveste atunchi te len pes lendar. E grupa lodole Romeni save shaj phiren inke si te lel pes sama pala lende.

1879. Kerel pes jekh nacionalno konferenca e Romeni ando Kisfalu ando Ungro.

Ande Serbia chi mukel e Romen te phiren.

1880.  E agrikulturalno depresia ando England anel e Romenge choripe thaj kerel len te mukin pes pasha e forura.

E Argentina chi mukel e Romen te aven ando them.

1884. E Dr. Sony Kavalevski, jekh Romni, si anavdi profesorka pe mathematika ko Universiteto anda Stockholm thaj kade voj sas e angluni profesorka ande Skandinavja.

1885-95. Zumadas pes ando Parlamento katar England te paruvel pes e Romeno trajo ale chi birisarde.